Enkele dagen geleden kwam een vriendin bij me lunchen. Ze vertelde me dat ze met haar 2,5-jarige tweeling twee dagen naar de Efteling was geweest. Dat de meisjes echt een leuke tijd hadden gehad, maar toen ze thuis kwamen één van hen plots om een flesje vroeg. Mijn vriendin vond dat wel opvallend, omdat de kindjes hun flesjes-stadium al lang gepasseerd zijn, en ze toch ineens daar als een baby aan een flesje melk zaten te tutteren, lekker in hun eigen wereldje.
Ik kon niet precies zeggen waarom, maar instinctief wist ik dat de reactie van de kinderen heel gezond was. Ze waren overprikkeld en moe, en wisten gevoelsmatig dat ze hun toevlucht en veiligheid moesten zoeken in iets wat ze zo goed gekend hebben in hun eerste levensjaar: een flesje melk. Hun geborgenheid, hun veiligheid, hun nestje. En na het nesten, konden ze er weer uit en in hun bedje kruipen. Een nachtje slaap, and they were good to go.
Ik heb het daarna op internet opgezocht (oké nee, ik heb het aan Gemini gevraagd. Het is 2026 voor iets!). Ik wilde weten of mijn instinctieve gevoel klopte (uiteraard klopte dat, daarvoor is het je instinct, maar kom!). Van AI kreeg ik het antwoord dat de kindjes hun zenuwstelsel overprikkeld was, dat het teveel prikkels waren geworden om nog verwerkt te krijgen, en dat ze daarom terug waren gevallen naar een vorige ontwikkelingsfase, zijnde de babymodus. Dat dit geen achteruitgang is maar een overlevingsmechanisme waardoor de kinderen hun overprikkelde zenuwstelsel weer gereguleerd konden krijgen. Het is een beetje als een oplaadstation waar ze naar terugkeren: even de batterij opladen, om dan weer verder te gaan. Heel veilig, en vooral heel gezond van hen.
Ik moet daarbij denken aan het Window of Tolerance, een concept dat ik zelf heb leren kennen in therapie. Omdat ik mezelf redelijk bedreven vind in de toepassing ervan op mijn eigen leven, maar toch iets minder zelfzeker ben als het op de theorie aankomt, vind je hieronder een kort filmpje (in het Nederlands). (Het bekijken ervan is niet noodzakelijk om de rest van de blogpost te begrijpen, maar het geeft wel iets meer achtergrondinformatie.)
Kort samengevat: we hebben allemaal ons 'tolerantievenster', de mentale ruimte waarin we vlotjes kunnen bewegen. Zolang we daarin zitten, kunnen we prikkels, de wereld, het leven en tegenslagen aan. Maar door omstandigheden kunnen we ook 'buiten ons venster schieten': dan gaan we in hyperarousal of in hypoarousal. Bij beiden zijn we de connectie met onszelf (even) kwijt en is het belangrijk dat we onszelf weer gereguleerd krijgen, zodat we weer in ons tolerantievenster komen te zetten. Bij hyperarousal is ons zenuwstelsel overactief. Dan ervaren we angst, paniek, overprikkeling, woede, onrust of zijn we overgevoelig. Bij hypoarousal is het net het tegengestelde en is ons zenuwstelsel 'onderactief'. Dan voelen we ons lethargisch, lusteloos, depressief, emotioneel afgevlakt, en dissociëren en bevriezen we. Iedereen die al met groot trauma of verdriet in aanraking is gekomen, herkent dit laatste ongetwijfeld.
Mijn eigen tolerantievenster is vandaag al iets groter dan het vroeger was, maar is toch nog altijd redelijk klein. Ik schiet heel snel in hyperarousal, en bij écht grote pijn ook in hypoarousal (zoals in het filmpje duidelijk wordt gemaakt). Zo heb ik anderhalf jaar geleden twee naasten verloren op acht dagen tijd. Twee sterfgevallen op een dikke week, dat kreeg mijn zenuwstelsel gewoon niet verwerkt. Ik heb toen lang in hypoarousal gezeten. Ik liep verdoofd door de wereld. Het verdriet deed zoveel pijn dat mijn brein me beschermde door het me niet ten volle te laten voelen. Dat is een heel vreemd gevoel. Het doet heel veel pijn, en tegelijkertijd ook niet. Maar het is wel een beschermingsmechanisme van ons geniale brein, om ons te beschermen tegen de volle omvang van de situatie. Zot hoe dat werkt, hé?
Ik doe elke dag opnieuw alles wat ik kan om binnen mijn tolerantievenster te blijven. Enkel dan kan ik het leven aan. In therapie ontdek ik hoe ik dit kan doen. Doordat ik goed voor mezelf zorg, lukt het me steeds beter om het leven aan te kunnen. Ik merk zelf echt vooruitgang. Een concreet voorbeeld zijn familiefeestjes. Twee jaar geleden vond ik dat heel moeilijk en overprikkelend. Al na anderhalf uur was mijn hoofd 'overkookt' door alle gesprekken en prikkels, en voelde ik mezelf in een soort spaarstand gaan. Het was ook zichtbaar voor anderen, en ze benoemden dat dan ook, dat ze zagen dat het teveel voor me was geworden. Maar omdat ik mezelf niet wilde isoleren en ook graag bij familie ben, was het iets waar ik me door wilde ploeteren. Eens thuisgekomen zette ik dan al mijn tools in om van hyperarousal terug in 'mijn venster' te komen: rust, korte wandelingen, slapen, haken en borduren, enz. Na een viertal dagen voelde ik me dan weer mezelf. Vandaag is het nog steeds zo, alleen ben ik nu pas overprikkeld na een vijftal uur (of zelfs langer!), kan ik oprécht genieten van de mensen en de gesprekken rondom mij, en duurt het meestal maar een tweetal dagen om weer in mijn venster te komen. Wat daar absoluut bij helpt is dat ik tussendoor prikkelpauzes neem, zoals een uurtje gaan schuilen in mijn papa en stiefmama hun mobilhome (die ze speciaal voor mij meebrengen naar familiefeestjes!), of gaan wandelen met mijn zus haar hond. Dat zijn allemaal technieken die helpen om het 'behapbaarder' te maken.
Gisteren had ik een ervaring die ik perfect kan gebruiken voor deze blogpost (danku, God!).
De afgelopen week heb ik goed kunnen rusten. Ik merkte dat ik 'overschot' had, waardoor ik eindelijk kon doen wat ik al wekenlang wilde doen: nieuwe jeansbroeken gaan kopen. Dus, ik met de tram naar de kringloopwinkel. Uiteraard pas ik mijn tools toe zodat ik dit allemaal zo prikkelarm en spiritueel voedend kan laten verlopen, waarvan het gebruik van een noise cancelling headset en het beluisteren van worship music de belangrijkste zijn. Ik dénk er zelfs nog niet aan om mij aan al die prikkels in de tram en de winkel te wagen! Anyway, dus ik naar de kringloopwinkel, in mijn eigen leuke spirituele bubbeltje. Ik heb oprecht genoten van mijn zoektocht en ben naar huis gegaan met twee kéi leuke jeansbroeken en een gezellig warme okergele trui. Yes! Omdat ik daarna nog wel wat overschot had, besloot ik ineens om nog wat andere boodschapjes te gaan doen. Maar in de tram naar huis, ging mijn hoofd ineens in shutdown. Het vat was af. Ik was zo overprikkeld als het maar zijn kon, en dus in hyperarousal.
Wat heb ik heel concreet gedaan om 'weer te zakken'?
- Ik heb mijn gsm op stil gezet en ver weg gelegd. Op dat moment kan ik de drukte van de wereld niet aan en moet ik gewoon even alleen zijn. En dat is heel gezond ook, en absoluut geen vorm van isoleren (wat ik anderen soms wel eens hoor zeggen!).
- Ik heb mezelf met een tas thee in de zetel gezet, en ben beginnen te borduren. Op zo'n moment is haken te actief, en lezen onmogelijk (nóg meer info in mijn overprikkelde brein duwen? Nee, danku!). Door te borduren kon het stof in mijn hoofd weer neerdalen, precies wat ik nodig had.
- Nu het stiller was in mijn hoofd, kon ik gaan mediteren. Alleen: ik viel in slaap. Vroeger vond ik dat vreselijk, dat ik bij elke meditatie in slaap viel. Ik vond dat echt een schande van mezelf, want zo hoort het toch niet? Het was mijn psychiater die me zei dat het niet uitmaakt wat ik ervan denk, als mijn lichaam schreeuwt om slaap, dan moet ik daar gewoon aan toegeven. En als ik bij elke meditatie in slaap val, dan is dat perfect zoals het hoort te zijn. Het was haar stem die ik gisteren hoorde toen ik besliste om gewoon aan de slaap toe te geven.
- Toen ik een uur later wakker werd, voelde ik me heel erg kwetsbaar. Heel moe, ook. Kinds, eigenlijk. Ik moest denken aan mijn vriendin haar tweeling, en besloot om hetzelfde te doen en een heel aantal fasen terug te vallen. Gewoon voor eventjes, omdat het nodig was. En ik merkte iets bijzonders...
- Ik ben meteen een andere trui gaan aandoen. Een warme, sponzige, coltrui. Dat is iets wat ik elke keer lijk te doen als ik me kwetsbaar en overweldigd voel, dan ga ik gezellige, heel bedekkende kleren aantrekken, die vaak nog eens drie maten te groot zijn. Hetzelfde gaat op voor mijn deken, dat moet dan gewoon over mij liggen. Anderhalve maand geleden, toen het buiten maar bleef vriezen, had ik mijn eigen gehaakte deken vervangen door een donsdeken. Awel se, dat was het niet! Enkele uren later lag het donsdeken weer in de kast en mijn eigen zelfgemaakte en emotioneel veilige deken waar het hoorde te liggen: in mijn zetel. (zie foto)
- Ik heb een grote kom bouillon voor mezelf gemaakt. Ja, bouillon. Iets wat ik pas enkele maanden geleden herontdekt heb. Ik was ziekjes aan het worden en daarom bouillon gaan kopen, en ik voelde me daardoor ineens heel veilig. Ik voelde me weer een kind, en heel geliefd en beschermd. Het vreemde is dat ik geen rationele herinneringen heb aan een kindertijd waarin ik bouillon dronk, maar mijn lichaam kan het zich wel perfect herinneren. The body never lies. (Eens aftoetsen bij ons mama dus!).
- Een lange, warme douche. Dát doet wonderen!
Hierna was ik er weer door: ik zat weer binnenin mijn Window of Tolerance, en de rest van de avond kon ik het leven weer gewoon aan en voelde ik me weer mijn doodgewone, gelukkige zelf. Maar dat was enkel mogelijk door het nemen van juiste herstelacties, door mezelf de tijd en ruimte te geven om weer op te laden. En net als een opgeladen gsm kan ik daarna weer gewoon doen wat ik hoor te doen, zonder vast te moeten blijven zitten 'aan mijn kabeltje'. Beiden zijn nodig, zowel het opladen als het functioneren in de wereld. Teveel van het ene of het andere is niet goed, maar te weinig ook niet. Dat evenwicht vinden blijkt één van de key concepts van mijn herstel te zijn.
Hoe is dit bij jou? Heb jij hier ervaringen mee? En heb je tips and tricks om weer op te laden? Laat het gerust achter in de reacties!
Reacties
Reactie plaatsen