BOEM! (NL)

Afgelopen zaterdag was ik gaan babysitten op twee kinderen die ik helemaal niet ken: een meisje van 5 en een jongen van 7. Nog voor ik goed en wel hun huis had betreden, en zelfs nog mijn compleet doorweekte jas en schoenen aanhad, kwam het meisje naar me toegelopen om heel erg enthousiast haar nieuwe popje te laten zien. Ze zei dat het 'een magisch popje' was omdat 'die écht kan verdwijnen en magische dingen kan doen'. 'Maar écht, écht, écht, hoor!', zei ze. Ik geloofde haar meteen. 

Nadat haar mama me had rondgeleid en getoond had waar en hoe ze gaan slapen, vertelden zowel ouders als kinderen dat er die dag een verjaardagsfeestje voor het meisje had plaatsgevonden en ze toen 'het magische popje' als cadeau had gekregen. Er hoorde ook een voorleesboek bij, en de kinderen vroegen of ik het later op de avond zou willen voorlezen. (En daar was ik alleen maar blij om, want echt álles is beter dan anderhalf uur naar Disney+ te kijken!)

Eens de ouders vertrokken waren, besloten we Disney+ dus even op pauze te zetten en samen het boekje te lezen. Zo enthousiast als het meisje was aan het begin van het boekje, zo bang was ze aan het einde. Echt waar, ze was plots doods- en doodsbang van dat popje. Nu, toegegeven, ik vond het ook niet zo'n leuk verhaaltje. Er werd in gezegd dat het elfje (het boek heette The Elf on the Shelf, volgens mijn beste vriendin gigantisch bekend en populair van sociale media?) de kindjes altijd in het oog houdt en alles rapporteert aan de kerstman, en dat je het elfje vooral nooit mag aanraken maar altijd op 'a shelf' (een wandplank) moet laten zitten. Op het moment dat ik dat voorlas had het meisje het popje uiteraard in haar handen, en werd ze zo bang dat ze het prompt liet vallen en zelfs niet meer durfde aan te kijken. Ook al probeerde ik haar te sussen en het te vergelijken met Sinterklaas en zijn pieten (waarvan ze niet bang bleek te zijn maar net heel erg enthousiast over was!), toch had het geen avance. Het kind was doodsbang, zat te trillen en begon te huilen. We besloten het popje weer in de doos te steken, die goed te sluiten, en in de keuken te gaan leggen. Dat leek haar wel te helpen, en nadat ze weer eventjes naar Disney+ had gekeken dacht ik dat ze erdoor was. Maar toen het dan eenmaal bedtijd was, werd ze weer heel bang. Ze bleef telkens herhalen dat het popje naar haar kamer zou komen en haar pijn zou doen, en ik probeerde haar te sussen door te blijven zeggen dat ik de doos constant in het oog zou houden en haar zou beschermen, en dat ik later op de avond alles aan mama en papa zou vertellen en dat zij dan de doos dan van me zouden overnemen. Het popje zou haar niets kunnen maken, en ik bezwoer haar dat ze veilig was. Maar het had geen zin, het kind was veel te bang om mij te kúnnen horen. Ze poetste haar tanden terwijl de tranen over haar wangen liepen en de snottebellen uit haar neus kwamen (echt, ik had er compassie mee!). Ze trilde over haar hele lijfje en vond het aartsmoeilijk om zo in bed te kruipen. Ik vroeg haar wat ik zou kunnen doen om haar te helpen, om haar gerust te stellen, maar daar kon ze niet echt op antwoorden. Haar broer vertelde haar ten slotte dat 'ook hij bang is maar ook dapper', en 'dat hij haar zal beschermen' (echt heel schattig!).

De kinderen lagen om 20u30 in bed, maar om 22u30 stonden ze plots allebei weer beneden. Het meisje had een nachtmerrie over 'het enge popje' gehad, haar broer wakker gemaakt, en die mee naar beneden getroond in de hoop daar troost te vinden. Ze was teleurgesteld dat ik er nog was en niet mama en papa, en daar kon ik haar natuurlijk geen ongelijk in geven. Als je op die leeftijd een nachtmerrie hebt, dan wil je alleen maar je mama en papa bij je, en niet de onbekende babysitter. Nu, het straffe was: dat kind was doorweekt. Ze had, van pure angst, zóveel gezweet dat ik haar pyjama gewoonweg kon uitwringen! Achteraf vroeg ik het aan de ouders, en blijkbaar was zoiets nog nooit voorgevallen, hadden ze zoiets nog nooit meegemaakt. 

Het is een opvallend verhaal, niet? Dat meisje was doodsbenauwd van een onnozel popje. Als volwassene is het eenvoudig om te zien hoe onnodig dat is, maar voor dat kind was die angst wel heel écht. Ze had dat popje en de magische krachten die zij en haar nichtjes er eerder die dag aan hadden toegeschreven zo tot werkelijkheid gemaakt, dat ze het echt was gaan geloven. Voor haar was dat geen stoffen popje, maar een bron van gevaar. Het gevaar was reëel, de angst was echt. Geen enkele troost of rationele redenering kon dit ongedaan maken. Haar amygdala nam het over nog voor haar rationele brein nog maar iets in de pap te brokken kon hebben. Adrenaline en cortisol werden in hoge mate aangemaakt, om haar klaar te stomen om te vluchten van deze - in haar perceptie - levensbedreigende situatie. 

Als volwassene is het makkelijk om dit af te doen als kinderlijk gedrag, als irreële angsten, maar dat wil ik in deze blogpost bewust niet doen. Wat hoe anders zijn wijzelf? Of beter: hoe anders ben ikzelf? Niet zo anders, als ik echt heel eerlijk ben. 

Hoeveel tijd ik op een dag (en nacht) spendeer aan overthinking, aan piekeren, aan toekomstige situaties platanalyseren (ja, ik heb dat woord zelf uitgevonden!), dat kan je niet geloven. Geen minuten, maar uren en uren en uuuuuren per dag. In mijn hoofd repeteer ik gesprekken en situaties die nog moeten plaatsvinden, en dan voer ik die gesprekken op zoveel verschillende manieren tot ik het perfecte gesprek voorbereid heb. Mijn antwoord, het jouwe, mijn wederantwoord, enz. En dit alles met maar één doel: om emotioneel veilig te zijn. Als ik het op voorhand kan inschatten, plannen, voorbereiden, dan hoop ik zo ongeschonden mogelijk uit de toekomstige situatie te komen. Toch weten we allemaal - ik ook - dat de meeste van die gesprekken in werkelijkheid nooit plaatsvinden, en wanneer dat wel zo is, dan verlopen ze vaak helemaal anders dan we op voorhand hadden kunnen inschatten. Het voorbereiden van toekomstige rampscenario's is zo'n ongelooflijke tijd- en energieverspilling, en toch doen we het. (Ja, 'we', want ik ben zeker niet de enige!)

Gisteren heb ik proberen te tekenen hoe ik me voel tijdens en na zo'n piekersessie, en ik vind het eigenlijk nog best accuraat geworden. Mijn hoofd ontploft dan, en ik weet niet meer wat boven of onder is. Het enige wat ik dan nodig heb is ontprikkeling, meditatie, tijd met God. Maar door te mediteren wordt het vaak nog veel erger, dan raak ik nog meer verloren in the rabbit hole die mijn geest is. Maar wat dan wel? Wat doe je dan wel?

De Bijbel zegt 'to take every thought captive to make it obedient to Christ', oftewel om elke gedachte 'gevangen te nemen en te onderwerpen aan Christus'. Kei goede tip, kei goed advies. Echt waar. Alleen: ik heb het gevoel dat ik dat al doe. Hoe vaak ik in mijn gebed alles aan God geef, de hele dag door, maar toch blijf verloren lopen in mijn eigen hoofd is frappant. Iemand die ik ken vergeleek het eens met iemand cadeautjes geven en die dan meteen weer terug te vragen, dat doe je toch ook niet? Toch is dat ook wat ik doe: ik geef mijn angst af, en neem het meteen weer terug om de situatie zelf te proberen te beheersen. 'Als ik controle heb, dan zal alles gaan zoals ik nodig heb', is dan de gedachte. Alleen is wat ik denk nodig te hebben, niet altijd wat ik effectief nodig héb. Door de controle los te laten, door de toekomst in Gods handen te leggen, kan ik ook effectief Zijn wil doen en zal de situatie verlopen zoals ze dient te verlopen, ook als de uitkomst helemaal anders is dan ik ervan verwacht. Me er op voorhand druk over zitten maken, heeft geen enkele zin. 

Maar dat alles weet ik wel. Hoe stop ik mijn hoofd dan wanneer het voelt als een snelkookpan die elk moment kan gaan fluiten?
Door mezelf af te leiden, blijkbaar. Door te bidden, het aan God te geven, het met iemand anders te delen (dat helpt vaak écht, er luidop met iemand anders over praten) en dan mijn geest compleet andere voeding te geven. Enkele jaren geleden, net nieuw in herstel, deed ik het altijd zo, maar dat ben ik onderweg dan klaarblijkelijk weer afgeleerd. Omdat boeken of podcasts mijn geest zo snel overbelasten, maar uiteindelijk doen mijn gedachten dat evengoed, dus waarom mezelf dan niet voeden met iets constructievers dan mijn eigen doemgedachten? De afgelopen dagen heb ik weer vaker naar zowel Bijbel- als twaalfstappenpodcasts geluisterd, en het effect was voelbaar: minder angst, minder alarmbellen in mijn hoofd en meer rust in mijn lijf. Ik wil mezelf niet overprikkelen, maar dat hoeft ook niet: luisteren naar iets als Psalms for sleep tijdens het schilderen lijkt wonderlijk goed te werken zonder te overprikkelen. 

En nu hoop ik, door dit geschreven te hebben, dat ik het niet meer zal vergeten. Dat ik het vanaf nu constructiever zal aanpakken. Want reflecteren op gedane zaken, terugkijken op mijn dag en alles netjes een plaats in mijn ziel en lijf geven, ervaar ik echt als ongelooflijk waardevol en absoluut noodzakelijk om tot degelijk herstel te komen. Daar twijfel ik niet aan, en dat is een gezonde gewoonte die ik zeker zal behouden. Maar nu al alle mogelijke toekomstige scenario's vastpakken en ze platanalyseren, terwijl ik nog altijd niet in de toekomst kan kijken, heeft volgens mij geen enkele zin. Ik maak mezelf er alleen maar angstig mee, en niets gebeurt ooit zoals ik het 'voorbereid' had. Dan liever let go and let God, niet? 

En, omdat herstel soms ook wel eens gewoon leuk mag zijn, deel ik graag een pin die ik enkele dagen geleden tegenkwam. Mij deed het alvast luidop lachen, net omdat het zo herkenbaar was!