Liefde is het enige antwoord op haat

God,
Geef mij de kalmte om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen, 
de moed om te veranderen wat ik kan veranderen,
en de wijsheid om tussen deze twee het onderscheid te maken.

Sereniteitsgebed van AA

'Wat? Het nieuws niet meer volgen? Waarom zou je dat in hemelsnaam doen?!', was mijn spontane reactie toen iemand me vijf jaar geleden voorstelde om de actualiteit niet meer bij te houden. Mij leek het vooral buitenaards, vreemd en dom. Als je niet weet wat er in de wereld gebeurt, hoe functioneer je dan nog? Toch bleek de waarheid net het tegenovergestelde te zijn: door het nieuws niet meer te volgen, werd er minder angst in mijn hart gezaaid, en een vrij hart was wat nodig bleek te zijn om liefde en leven te ervaren. 
'Maar wat als er iets belangrijks gebeurt, en ik weet het niet?', was mijn volgende vraag. Het antwoord dat ik kreeg was even eenvoudig als waar. 'Als er echt iets belangrijks gebeurt, dan zal je het wel horen. Mensen praten over de écht belangrijke dingen, en dat doen ze niet over elk klein bagatel dat in de wereld gebeurt maar wel angst in jouw hart zaait. Dat wat je te weten moet komen, zál je ook te weten komen. Daar zal het universum wel voor zorgen.' 

Wel, mijn gesprekspartner bleek gelijk te hebben. Sinds ik de actualiteit niet meer bijhoud, ervaar ik inderdaad veel minder angst. Dat aanhoudende gevoel van anxiety is verdwenen. En inderdaad: de belangrijke dingen komen me toch ter ore. Altijd.

Het is nu zes dagen geleden dat ik hoorde over de escalatie van de oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran. De eerste keer dat ik iemand erover hoorde delen, was dat vanuit pure bezorgdheid voor onze herstelgenoten die zowel in Israël als in Iran wonen. Enkele dagen later was het mijn Italiaanse vriendin die haar angsten met me deelde, over haar goede vriend in Israël, en hoe ze vreest voor zijn welzijn. Maar tegelijkertijd ook de schrik dat Europa er straks ook betrokken bij zou raken, en ook wij straks in oorlogsgebied zullen leven. Toen ze dit zei, voelde ik heel erg de compulsie om nieuwssites te gaan checken. Toch is dat voor mij een bottom line: een herstelregel die ik voor mezelf heb opgelegd niet te zullen overschrijden, en dan wil ik dat ook niet doen. De compulsie was erg sterk, en ik heb gebeden dat God het van me weg zou nemen. And He did. Godzijdank. Want waarom wil ik het nieuws checken? Omdat het me een gevoel van controle geeft. Als ik weet wat er gebeurt, dan kan ik erop anticiperen. Maar dat is niet waar. Het is niet meer of niet minder dan eens vals gevoel van veiligheid. Ik, Nathalie, kan de oorlog in het Midden-Oosten op geen enkele manier controleren of beheersen. En of die oorlog naar hier zal komen, heb ik evenmin onder controle. Daarover ben ik volledig machteloos, en ben ik - net als wij allemaal - uitgeleverd aan de machten van het universum.

Gisterenochtend had ik mijn wekelijks videogesprek met een vriendin die in Dubai woont. Doordat ik het nieuws niet volg, wist ik helemaal niet dat de Golfstaten plots ook betrokken waren! Mijn vriendin vertelde me over hun situatie nu: raketten en vliegtuigen die constant overvliegen, ontploffingen die ze horen, meldingen van de overheid naar alle telefoons wanneer er een luchtaanval is en iedereen binnen moet blijven - en vooral ver van de ramen moet wegblijven -, en dat ze wel mogen buitenkomen maar er wordt aanbevolen om van thuis uit te werken of online les te volgen. Ze vertelde me over haar angst, maar tegelijkertijd bleef ze er nog relatief kalm onder. Dat was meer dan wat van mij gezegd kon worden, want ik werd plots súper bang. Ik reageerde er best heftig op. Waarom raakte dit me zo hard? Omdat dit mijn vriendin betrof en ik haar zo graag zie? Of is het ook angst dat het hier ook zal gebeuren? Angst dat, de verhalen die mijn grootouders soms vertelden over hun kindertijd tijdens WO2, ook in ons leven waarheid zullen worden? Ik weet het niet, maar ik was wel bang. Uiteindelijk was het mijn vriendin - die nu in een oorlogsgebied woont - die míj aan het troosten was. De omgekeerde wereld!

Achteraf stuurde ik mijn Italiaanse vriendin een berichtje. Dat ik het plots begrijp, haar grote angst voor haar vriend in Israël, omdat ik nu hetzelfde voelde voor mijn vriendin in Dubai. Maar ook hoe machteloos we zijn. Want wat kunnen we doen? Niets!

Zij benoemde wat ik zelf niet durfde te zeggen: het enige wat we kunnen doen is bidden, maar hoe zinvol zal ons gebed zijn? Alsof ons bidden de hele oorlog plots zal stopzetten. Als een paar politieke grootmachten het kwaad in zich hebben en daarnaar handelen, zal het dan ons gebed zijn dat plots vrede zal brengen? Nee. Het is zinloos.

Later die dag praatte ik met enkele vrienden over het onderwerp 'angst en geloof'. We hadden het erover hoe geloof niet is dat we gewoon geloven in Gods bestaan, maar wel dat het synoniem is voor actie nemen. Dat geloof niet is wat we denken of voelen, maar wat we doén. En toen daagde het me ineens: ik kan zelf wél veel doen! Nee, ik kan de oorlog niet stoppen. Dat ligt niet in mijn macht. Maar ik kan er wel voor zorgen dat ik mijn eigen hart bescherm voor oorlog. Dat doe ik door de angst buiten de deur te houden. Door de actualiteit te laten voor wat ze is, door te bidden voor mijn vriendin in Dubai, haar man en haar kindjes, en door God te vragen mijn eigen angst weg te nemen. Door in mijn eigen gedrag zuiver en eerlijk te zijn. Door goed voor mezelf te zorgen: goed te slapen en te eten, en door een sterk herstelprogramma te werken. Door liefdevol naar anderen te zijn. Door niet enkel liefde, maar ook haat, te beantwoorden met liefde. Door te geven aan anderen, door een luisterend oor te zijn, door er te zijn voor de ander. Zo blijf ik geworteld in kracht, vrede en liefde, en enkel zo kan ik dit doorgeven aan anderen. 

Een oorlog tussen politieke grootmachten is één zaak. Maar dat betekent nog niet dat er oorlog in mijn hart of met de mensen rondom mij moet zijn. Stél - God beware ons! - dat de oorlog naar hier zou komen. Stél. Dan is het allerbeste wat ik kan doen nuchter en sereen blijven, diepgeworteld zijn in God, en stabiliteit bieden aan mijn naasten, die dan even bang zullen zijn als ik gisteren was (en nog steeds ben). Geloof is actie. "Faith without works is dead", zeggen zowel de Bijbel als het Big Book van de AA.

Vandaag - just for today - zal ik de juiste acties nemen. Ik heb niet alles onder controle, maar er zijn wel bepaalde acties die ik kan en zal nemen. Het is het enige wat ik kan doen. Liefde is het enige antwoord op haat, en dat begint uiteindelijk altijd in onze eigen harten.