The devil is a liarSays he can give you everything that you desireEverything you want but you'd be playin' with the fireSo don't believe the lie, it comes at a price
Colton Dixon - The Devil is a Liar
De laatste paar weken heb ik me met momenten bijzonder slecht en overprikkeld gevoeld. Met 'slecht' bedoel ik leeg, disconnected, en mijlenver weg van God en mezelf. Met overprikkeld heb ik het over het gevoel dat de wereld teveel is en iedereen mij gewoon met rust zou moeten laten. Het is een rotgevoel, en het is jammer genoeg iets dat ik goed ken. Ik heb het al vaker meegemaakt, en dat is meteen ook het voordeel ervan: als ik het al eens ervaren heb, dan kan ik meestal ook de oorzaak ervan achterhalen, en er dus ook meteen iets aan gaan doen.
Het was me, zelfs een paar weken geleden al, al redelijk snel duidelijk wat de oorzaak was: Signal en Telegram. Dat zijn communicatieapps die ik gebruik ter vervanging van WhatsApp, maar die me eigenlijk evengoed kierewiet maken. Ik heb er eerder al wel eens over geschreven. Mijn intentie is nochtans goed, hoor: me niet willen isoleren en in verbinding treden met anderen. Want dat is wat die apps beloven, dat ik me verbonden en beter zal voelen. Een berichtje sturen naar die ene vriendin, dat ene familielid, en dan vooral wachten op en uitkijken naar een antwoord. En wanneer we dat dan krijgen: BAM, dopamineshot! En nog eentje, en nog eentje, en nog eentje, en dan zijn we hooked. We hangen dan aan dat ding vast zoals een drenkeling aan een boei, en we durven er niet meer vanaf te komen. En dat is precies wat er gebeurd is: ook al weet ik wekenlang dat ik weer hooked ben, toch lukte het me niet om ermee te stoppen.
'The devil is a liar, says he can give you everything that you desire', zingt Colton Dixon. Waarnaar ik verlang? Connectie, vriendschap, in relatie treden met. Met wie? In de eerste plaats met God, maar het is de duivel die me vertelt dat ik de Ware Verbinding kan vinden in die vreselijke apps. En ik weet - oh ik weet zó, zó, zó goed - dat dat niet waar is. Elke keer als ik Signal en Telegram open, elke keer als ik hoop daar vervulling te vinden, geef ik weer een beetje van mijn macht weg aan anderen. Ik voel me bij elk berichtje een beetje geliefder, en tegelijkertijd ook weer een beetje leger. Maar de stem van de ratio vertelt me: 'Dit is toch niet slecht? Je hebt verbinding met anderen nodig!'. De stem van de ratio, zei ik? De stem van de duivel, ja. Want laat ons wel wezen: hij bestaat, en hij doet alles wat hij kan om ons van God weg te houden. En hij probeert, elke dag opnieuw. En soms, soms slaagt hij er ook nog echt in. En dan voel ik me rot en leeg, zoals vandaag. Leger dan leger dan leeg. Bah, bah, bah.
'Everything you want but you'd be playin' with the fire. So don't believe the lie, it comes at a price.' Het is spelen met vuur, elke dag opnieuw. De vraag die ik mezelf onbewust elke keer stel is: met hoeveel gebruik kan ik wegkomen? Een uur per dag? Twee? Drie? Al vanaf 's morgens vroeg, of pas vanaf de namiddag? Eén lange blok van een uur, of beter verspreid over tien korte beurtjes van elks vijf minuten? Het is spelen met vuur, niet meer of niet meer.
En waar is God, in dit vuur? Ik weet het niet. Hij is er wel, denk ik, maar dan wel ergens heel goed verstopt. Waar God wel duidelijk te vinden is? Voor mij is dat in mijn diepste binnenste. En in echte, warme relaties en vriendschappen, in face-to-face-contacten. In (online) meetings. In video calls en telefoontjes. In de stilte. In muziek, dans en zang. In handwerk en hobby's. In de regen, de zon, de wolken, het gras en de bloemen. In een knuffel en een glimlach. In de kwetsbaarheid en eerlijkheid. In authenticiteit.
Zou ik dan niet beter Signal en Telegram gewoon verwijderen? Helaas niet, want ik heb het nodig om op tijd en stond mijn Tiende Stap te doen: in het licht brengen wat in mij omgaat en het wegzenden door het met anderen te delen. En ik heb het ook nodig om af en toe naar spraakberichtjes van anderen te luisteren, en te horen hoe zij hun kwetsbaarste zelf met mij delen, waarmee ik getuige mag zijn van hun groei en herstel. Maar ook de berichtjes en foto's van mijn familieleden of vriendinnen zou ik voor geen geld ter wereld willen missen. Dat heb ik allemaal ook nodig, en die schoonheid zit evengoed verborgen in die lelijke en verslavende apps...
In de volksdans is er een prachtig danspasje: de balanspas. Daarmee blijf je even ter plekke stilstaan en 'wip' je van de ene voet op de andere. De lesgeefsters van de groep waarvan ik twee jaar lid was zeiden dan altijd 'balans, balans, balans'. En dan wisten we: drie keer ons evenwicht van de ene voet op de andere overbrengen. Balans, balans, balans.
Daar moet ik vaak aan denken wanneer ik struggle met mijn smartphonegebruik. Balans, balans, balans. Niet zwart, niet wit. Balans.
Maar hoe weet ik wat de juiste balans is? Dat antwoord wordt voor mij vaak pas later duidelijk. Als ik me achteraf leeg en uitgemergeld voel, als ik voel dat God onbereikbaar is, dat mijn gebed leeg blijft, en dat ik Zijn aanwezigheid niet meer voel, dan weet ik dat de balans ver zoek is. De vraag is nooit of mijn smartphonegebruik leuk of plezant is, want dat is het meestal wel (hallo dopamine!). De vraag is: hoe voel ik me achteraf, in de stilte? Ben ik comfortabel zonder mijn gsm? Voel ik vrede, rust en sereniteit, of loop ik compleet verloren in mezelf?
In twaalfstappenprogramma's zeggen we al eens dat we a G-shaped hole in ons hart hebben, een gat in de vorm van de letter G. Enkel God kan dat opvullen, enkel God kan vervulling brengen en ons geven wat we zoeken. Geen smartphone, geen lekker dessertje, geen berichtje, geen enkel prul uit de winkel kan daar tegenop. Enkel God. En zolang we blijven zoeken naar Hem op plekken waar we Hem niet vinden, blijven we doelloos rondlopen. Een zoektocht zonder einde. De leegte wordt groter, en de zoektocht wordt intenser. En we raken steeds weer een beetje meer verloren in onszelf.
Zo voel ik me nu, verloren in mezelf. En daarmee dus ook van God en anderen. En ik word er bang van, als ik Gods aanwezigheid niet voel. Ik panikeer niet, want ik weet dat Hij er is, ook als ik Hem niet kan voelen. En ik weet dat ik maar één ding moet doen nu: me overgeven aan Hem. Stap Drie van het AA-programma: mijn wil en mijn leven overgeven in de hoede van God. Enkel daar, enkel bij Hem kan ik ware vrede vinden. En enkel Hij kan me leiden in wat gezond gsm-gebruik is. Maar dít, dit is het zeker niet.
Zou je voor me willen bidden? Wil je bidden dat ik balans kan vinden zodat de rust in mij weer kan terugkomen? En wil je bidden voor al die honderden, duizenden, en zelfs miljoenen mensen die hier nu ook doorgaan? Want dit is niet alleen mijn struggle. Het is het probleem dat ik het vaakst hoor terugkomen bij anderen: het excessief gebruik van WhatsApp en dergelijke, en de leegte die het steeds weer veroorzaakt. We hebben het nodig, maar ook niet teveel. Bid alsjeblieft voor overgave voor ieder die hiermee vecht. Dat we ons mogen overgeven aan de Enige die het gevecht kan en zal winnen: God.
