Blauwe Zones: de kracht van gemeenschap

De intro tot de Blauwe Zones werd reeds gegeven. Check, check, check! Dat hebben we al mee. Wat Blauwe Zones zijn, waar ze zich bevinden, en wat de gewoonten zijn van deze mensen waardoor ze zo gezond oud worden. 

De vraag die mij nu het meest interesseert is: wat betekent dit voor mij, en hoe zou mijn ervaring de wereld een warmere plek kunnen maken? Want het doel van deze reeks is niet om te bespreken wat elks van deze gezonde gewoonten inhouden van de mensen in de Blauwe Zones zelf, daarvoor zijn er andere bronnen. Het doel is ook niet om te preken: dit is wat jij moet doen om gezond te leven. Jakkes. Zulke boeken bestaan er ook al meer dan genoeg. Maar wel wil ik, zoals het een goede twaalfstapper betaamt, leiden met mijn zwakheden. Hoe was het ooit voor mij, wat is er gaandeweg veranderd en hoe is het vandaag?

Ik begin deze reeks met één van de gezonde gewoonten uit de Power 9 die ik zelf ook al jaren heb, maar waarvan ik altijd het belang onderschat heb, en dat is 'Right Tribe', oftewel: het deel uitmaken van een gemeenschap!

Net als de meeste mensen heb ik altijd deel uitgemaakt van een groep. Geen gemeenschap, maar een groep. Dat is een groot verschil. Als leerling en student was ik een deel van een klasgroep, als lid van een meisjeschiro was ik - vanzelfsprekend - lid van een groep meisjes van dezelfde leeftijd, en als leerkracht was ik deel van een lerarenteam. Ik heb ook vele (mooiweer)vrienden gehad waarmee ik vaak op café of restaurant ging. Veel mensen rondom mij, veel groepen waarvan ik lid was. Toch voelde ik me vaak eenzaam. Niet enkel als ik alleen thuis was, maar evenzeer (of misschien zelfs vaker?) wanneer ik door al die mensen omringd was. Ik kon het niet verklaren, en rationaliseerde het daarom maar weg. Waarom me eenzaam voelen, met zoveel mensen rondom mij? 'Komaan, verman jezelf, be happy!', zei ik tegen mezelf. En dat lukte soms, maar vaak niet. Daarom ging ik op zoek naar manieren om de eenzaamheid te verdrijven. Online zoeken naar en chatten met onbekenden gaf een goed gevoel. Ermee afspreken ook. Want doet stiekem niet iedereen dat, via het internet zoeken naar heil, aandacht en zogezegde liefde van anderen? Ben je niet jong en onbezonnen voor een reden? Voor mij werkte dat wel even, maar niet lang. Ik bleef eenzaam, en voelde me er zelfs nóg eenzamer door. Mensen rondom mij, ja. Mensen die mijn binnenste konden lezen? Nee. Ik verging van de innerlijke pijn en de eenzaamheid en ging daarom naar een psychiater. 'Aha, je doet soms dagen- of wekenlang veel te veel activiteiten, en daarna crash je en zit je even lang weer thuis moe en triest te wezen? Dan ben je bipolair. Hier, neem deze verschrikkelijkverdovendemedicatiediekeiveelbijwerkingen heeft, en dan zal je je normaler voelen'. De diagnose viel al na 7 minuten, tijdens een consultatie van een kwartier. Go figure. Ik kreeg medicatie en voelde me daar helemaal niet beter door. Suf, verdoofd en moe, en ik had zoveel bijwerkingen dat dagelijks functioneren er door bemoeilijkt werd. Het was pas jaren later, toen ik echt suïcidaal was en voor het eerst werd opgenomen op de PAAZ (Psychiatrische Afdeling Algemeen Ziekenhuis) dat de psychiater daar luidop benoemde wat het echte probleem was. Haar diagnose kwam niet uit de DSM gevlogen, maar recht uit haar hart. Ze zette al mijn medicatie meteen stop en begon bij mij het lange en trage bewustwordingsproces dat ik beter sommige mensen uit mijn leven zou weren, moest ik ooit uit deze situatie willen geraken. Dat heb ik uiteindelijk, maanden later pas, ook gedaan, en dat is ook effectief het begin geweest van mijn herstelproces. 

Toch was het daarmee niet opgelost. Mensen weren is één zaak, maar wat krijg je dan in de plaats? Juist, minder sociaal contact en uiteindelijk nog meer eenzaamheid. Verdoving van de emotionele pijn bleef noodzakelijk en mijn verslaving vierde hoogtij, ook in 2020, het eerste jaar van mijn herstelproces. Veel therapie, veel praten, veel pijn, en dus ook veel nood aan verdoving. Ik kwam terecht in een twaalfstappengemeenschap, een groep van mensen die allemaal nuchter (willen) zijn van dezelfde drug. Tot slechts enkele weken geleden was ik mezelf er eigenlijk niet van bewust, maar sinds ik in twaalfstappenherstel ben heb ik me eigenlijk zelden of nooit meer eenzaam gevoeld. Dag en nacht zijn er online meetings die bijgewoond kunnen worden, en er zijn leden van over de hele wereld die opgebeld kunnen worden. Elke keer als ik met iets zat, kon ik iemand bellen en het met die persoon delen. Door het te delen, verdwijnt een deel van de pijn. 'Gedeelde smart is halve smart,' zoals het spreekwoord zegt. Door die telefoontjes heb ik me vaak verbonden gevoeld met vele leden van het programma, waardoor ik me niet meer eenzaam voelde en ook niet meer de nood had om me te verdoven. Community werkt. In het Engels zeggen ze vaak dat intimacy betekent 'into me see', de ander laten binnenkijken in mijn diepste binnenste. Ik heb dat altijd vreselijk eng gevonden, maar met een selecte kring van leden lukt(e) het me wel.

De meetings zelf daarentegen, dat was een heel ander verhaal. Die bekeek ik, om die reden, eerder als een kennisoverdracht: we lezen een stukje tekst, jullie delen erover wat jullie weten, ik doe dat ook, en zo leren we allemaal iets bij. Ik probeerde emotionele afstand te bewaren door een meeting butterfly te worden (een zelfbedachte term trouwens, niet hem dus zeker niet te au sérieux!). Net als een vlinder rondfladdert van bloem naar bloem, fladderde ook ik rond van groep naar groep. Op zoek naar kennisoverdracht, naar informatie, en vooral ver wegblijvend van into me see, van emotionele intimiteit dus.

En daarom, na meer dan vijf jaar meetings, had ik er een tijdje geleden genoeg van. Ik had het gevoel er niets meer uit te halen, en was het moe om er zelf zoveel in te steken. Ik had het er echt mee gehad, en ging op zoek naar een nieuwe herstelgemeenschap. De vlinder wilde nieuwe horizonten verkennen, and she did! In het begin leek het allemaal zo mooi, zo veelbelovend, zo rooskleurig, maar het bleek uiteindelijk 'mooi van ver, maar ver van mooi' te zijn. Ik voelde me voor het eerst in jaren weer eenzaam. God, zo, zo, zó eenzaam. Niet een kwartiertje om de zoveel maanden zoals voordien, maar wel dag in, dag uit, en dit weken aan een stuk. Ik probeerde mezelf ervan te overtuigen dat ik het zo ook wel kon, want heb ik niet een sterk geloof waaruit ik kan putten, creatieve hobby's, tijd die ik op leuke en deugddoende manieren kan opvullen? Absoluut, maar als het gevoel van eenzaamheid daaronder zit, blijken al die activiteiten compleet waardeloos te zijn. God voelde heel erg ver weg, en het plezier en de vreugde in het leven ook.

Mijn eenzaamheid veranderde in vlagen van depressieve gevoelens. Ik zei tegen mezelf dat ik niet écht depressief ben, want daarvoor dient het minstens maandenlang aan te houden. Tegelijkertijd vertelde ik wel aan een vriendin die me vertelde dat ze vreest dat ze een depressie aan het ontwikkelen is dat het niet zoiets is als een verkoudheid: het is geen accidentje dat je plots overkomt, het is een samenspel van vele factoren die langdurig aanslepen. Dat ik in mijn eigen leven dezelfde weg aan het opgaan was, kon ik toen nog niet (h)erkennen. 

Het eenzaam en alleen voelen begon pijn te doen. Emotioneel en fysiek. Het begon door te wegen, en dat na amper vijf weken. Ik voelde me een schim van mezelf. Een heel goede vriendin drukte haar bezorgdheid aan me uit, maar ik bleef herhalen hoe ik me niet meer thuis voel in het twaalfstappenprogramma, en ik ook gewoon niet meer wist wat ik moest doen. En het was toen dat de verslaving - na 5,5 jaar nuchterheid! - weer in alle hevigheid aan me begon te trekken. Ik wist: ik wil terug. Ik begon weer meetings bij te wonen, maar deze keer niet als vlinder. Wel als mens die niet bang meer is voor intimiteit, voor into me see. Zonder dat ik erover had nagedacht, maar wel volledig juist en afgestemd op mijn ziel, wist ik dat het goed voor mij zou zijn om me te verbinden met de twee groepen die me altijd nauw aan het hart hebben gelegen. Eentje in de vroege namiddag, en eentje vlak voor het slapengaan. Sindsdien ga ik elke dag naar beide online groepen, en voel ik me écht lid van de gemeenschap.
Die mensen zien elke dag de échte Nathalie. Geen masker, geen filter. Ik kijk ernaar uit om bij hen te zijn, om hen te horen delen, en ik voel me veilig genoeg om zelf elke dag mijn binnenste te laten zien. Er is geen oordeel, geen belittling, enkel aanvaarding, vriendschap en liefde.

Mijn eenzaamheid is weg, en daarmee ook de depressieve gevoelens die daarmee gepaard gingen. Ik voel me gedragen en gewaardeerd door de gemeenschap, en dat verandert echt alles.

Ik merk dat mijn andere relaties er ook weer gezonder door worden, want in die vijf weken dat ik mijn gemeenschap had losgelaten begon ik weer opvallend codependent te worden naar mijn omgeving toe. Ik verwachtte, verlangde en hoopte echt dat zíj me geliefd en 'weer heel' zouden kunnen maken. Ik vroeg echt teveel aandacht, en ik werd er zelf eigenlijk mottig van, maar het was sterker dan mezelf. Ik had hun aandacht en liefde nodig. Vandaag merk ik dat, door lid te zijn van een gemeenschap waarmee ik mijn binnenste kan delen, ik weer emotioneel gezonder ben. Die emotionele gezondheid vertaalt zich blijkbaar ook in fysieke gezondheid, want toen ik vorige week videobelde met die vriendin die eerder haar bezorgdheid aan me uitdrukte zei ze: "Nathalie, you look stunning today!". Ik vond dat súper straf. Ik ga emotioneel al een paar weken door een uitdagende periode, en toch vond ze dat ik er 'adembenemend' uitzag. Mijn problemen waren dezelfde als een week eerder, maar doordat ik me gedragen voel door de gemeenschap lijkt het alsof mijn geest het wel echt aankan, wat zich blijkbaar meteen uit in fysieke kracht en gezondheid. Straf, niet?

Gisteren hoorde ik in dit filmpje: "The real secret of living longer is not adding years to life, but adding life to years". Er zijn vele manieren om leven aan je levensjaren toe te voegen, maar voor mij is deel van een gemeenschap uitmaken absoluut een goede - en blijkbaar ook noodzakelijke - manier om dat te doen. Verbondenheid, emotionele veiligheid en intimiteit werkt zowel emotioneel als fysiek helend. Het gaat niet om de hoeveelheid mensen rondom mij - dat heeft het verleden wel echt aangetoond - maar wel of ik bij die mensen 100% mezelf mag zijn. Mag ik bij hen huilen, een compleet wrak zijn, boos worden zonder ervoor veroordeeld te worden, lachen, zeveren en zwansen, en gewoonweg zijn wie ik echt ben? Als het antwoord ja is, dan zijn die mensen mijn Right Tribe, zoals geformuleerd in de Power 9 van de Blauwe Zones. En godzijdank ben ik gezegend met zo'n Right Tribe. God-zij-dank!


In mijn vijf weken zonder mijn gemeenschap heb ik gemerkt dat het nog lang niet zo eenvoudig is om van zoiets deel uit te maken. Ik ben zelf gelovig, maar totaal niet religieus. Een kerkgemeenschap sprak me daarom helemaal niet aan. Maar waar ga je dan deel van uitmaken? Waar leer je mensen kennen waarbij je altijd terecht kan en die je door en door kennen en aanvaarden? Nog niet zo evident, merkte ik. Hoe is dat voor jou? Wie is jouw 'Right Tribe'? Heb je ervaringen of tips die je hier wil delen?