Een wandelend hoofd

Zes jaar geleden, aan de start van mijn herstelproces, volgde ik een jaar lang therapie in een psychiatrisch ziekenhuis. Dat was ambulant, wat betekent dat ik gewoon in mijn eigen appartement woonde, maar wel drie dagen per week naar daar ging om verschillende soorten therapie te volgen. Eén daarvan was beeldende therapie. Daarbij kregen we beeldende opdrachten, die niet altijd even eenvoudig waren. Er is een heleboel dat je wel kan wegsteken in cognitieve gedragstherapie, maar onmogelijk te verbergen zijn in beeldende of lichaamsgerichte therapie. Daar kwam soms veel pijn en verdriet naar boven, maar soms ook andere problemen, zoals faalangst, perfectionisme, of het niet aan anderen durven tonen van mijn werk uit angst om niet even goed als hen te zijn, enz...

Alleszins, ik herinner me nog enkele van die beeldende sessies, waaronder eentje waarbij we met klei onszelf op een beeldende manier moesten uitbeelden. Terwijl mijn therapiegenoten de zotste creaties uit hun mouw schudden - denk aan een duif of een vlam ofzoiets -, maakte ik gewoon een mannetje uit klei. Maar dat mannetje zei wel alles over mij, zoals ik toen was. Het had een heel erg groot hoofd, met daaronder een klein lijfje. Het was precies zoals ik mezelf toen voelde: een wandelend hoofd. Ik zat constant in mijn hoofd, in mijn denken, alles te overpeinzen en analyseren, en mijn lichaam diende enkel om dat hoofd te dragen. Ik had geen connectie met mijn lichaam, and of all things was dat lichaam vooral een onveilige plaats voor mij. Maar mijn hoofd, daar vertrouwde ik op. Op mijn kleien hoofdje had ik ook nog eens een waanzinnig grote glimlach geschilderd: ik had toen nog namelijk heel vaak een 'lachmasker' op. Die lach was een houding naar de buitenwereld toe, om vooral niet te tonen hoe ik me echt voelde. Voor mij was het de normaalste zaak van de wereld: de hele innerlijke zooi gewoon verbergen en doen alsof ik gelukkig was. Ik deed het, onbewust natuurlijk, om zowel mezelf als anderen ervan te overtuigen dat alles in orde was. (Het was trouwens pas anderhalf jaar later, toen ik negen maanden in twaalfstappenherstel en nuchter was, dat een vrouwelijke lotgenoot me liet weten dat mijn glimlach eindelijk mijn ogen bereikte... Een groter compliment kon ik me niet inbeelden!)

Dat hele jaar therapie heeft me trouwens - eerlijk is eerlijk - bijzonder weinig opgeleverd. Boven alles ben ik er nog méér van in mijn hoofd gaan zitten. Het analyseren van elk trauma en elke gebeurtenis bracht me gewoon nog dieper in mijn shit. Helpen deed het me niet. Behalve helemaal aan het einde, in de allerlaatste week. Toen werd me aangeraden om als vervolgtherapie wekelijks naar een dans- en bewegingstherapeut te gaan. Ook al was ik aanvankelijk allesbehalve enthousiast, toch heb ik het advies wel opgevolgd. En dat is, by far, één van de beste beslissingen van mijn leven geweest! Mijn therapeute - waar ik nu al bijna vijf jaar zo goed als elke week naartoe ga - heeft me geleerd om uit mijn hoofd en ín mijn lichaam te komen. Niet doordat zij me vertelt wat ik voel, maar doordat ze me ondersteunt in het zelf leren interpreteren van de (soms subtiele) signalen van mijn lichaam. Ze heeft me leren voelen, in plaats van enkel te denken. Want vaak kan ik wel dénken dat iets een goed idee is - en geen enkel rationeel bezwaar vinden waarom het dat niet zou zijn -, maar ergens diep in mij voelen dat het eigenlijk niet klopt. In therapie heb ik geleerd om daarnaar te luisteren, naar dat zachte fluisteren van die stem diep binnenin mij. Ik vind het perfect aansluiten bij de Derde Stap van het twaalfstappenprogramma: 'Onze wil en ons leven overgeven aan de hoede van God', waarover ook de vorige blogpost ging. 

Toch vind ik het niet altijd even eenvoudig om op te merken dat ik niet aan het voelen ben. Dan ben ik weer aan het denken, zonder het zelf te weten. Dan kruip ik weer in mijn eigen hoofd en probeer ik het leven weer rationeel te bevatten en benaderen, waardoor ik dénk dat ik enige controle over het leven heb, maar dat eigenlijk echt niet heb. In mijn hoofd leven, werkt niet. Ik word er alleen maar extra angstig en paniekerig van. 

Vorige week merkte mijn therapeute op dat ik, tijdens het vertellen, weer vaak het woord 'denken' gebruikte. Ik was mij daar totáál niet van bewust, maar ik wist wel dat ze gelijk had! Ik was weer veel aan het denken, en weinig aan het voelen. Groot hoofd, klein lijfke. Ook deze week werd dat pijnlijk duidelijk: ik liet me niet door mijn gevoel leiden maar door mijn hoofd en mijn angsten.
Enkele voorbeelden:
- Ik had zin om naar buiten te gaan, omdat de zon scheen, maar als ik in de voormiddag naar buiten zou gaan (terwijl het 10°C is) dan zou ik waarschijnlijk te overprikkeld zijn om dat in de namiddag weer te doen (wanneer het 20°C is) en dan heb ik enkel de kou gehad en niet de warmte, en dat is zinloos en stom. En dus wachtte ik tot het namiddag was. Alleen: toen voelde het niet meer juist, en ook de voormiddag had ik daardoor op een andere manier ingevuld dan eigenlijk juist voor me was.
- Ik had zin om te wandelen, maar dan zou de pijn in mijn heup weer opspelen, en dus ben ik gewoon binnen gebleven en in de zetel blijven zitten. Als ik de moeite had genomen om te voelen, dan zou ik gemerkt hebben dat ik naar het park zou kunnen fietsen om daar gewoon op een bank te gaan zitten. Maar in mijn hoofd werd het meteen weggezet als: 'Ik kan niet wandelen, dus blijf ik thuis'.

Gisterenvoormiddag voelde ik me bleh. Maar dan ook echt bleh. Futloos, moe, geen energie, overprikkeld. En ook al was ik bang dat het een slecht idee zou zijn (opnieuw zat ik in mijn hoofd!), toch heb ik worship music opgezet. Veel, en lang. En wat ben ik blij dat ik dat gedaan heb! Ik voelde de kracht en vreugde van God zo weer door me heen waaien! Ik voelde me vervuld en gelukkig, en begon weer beetje per beetje uit mijn hoofd te treden. Ik was plots weer veel meer aan het voelen, en minder aan het denken! Ik voelde emoties van pure vreugde en vervulling, die ik al lang niet meer had gevoeld. Ik zat plots weer in mijn lijf, en niet meer in mijn hoofd. Ik zie nu dat er een direct verband bestaat tussen mijn herstel en het luisteren naar worship music. Wat bidden of mediteren alleen niet kan (hoe ongelooflijk voedend en deugddoend dat ook kan zijn!), kan worship music wél. De heilige Geest kan wat niets of niemand anders kan. Ongelooflijk!

Sinds die ervaring heb ik - al ben ik er niet altijd even goed in geslaagd - weer veel meer op mijn gevoel geleefd. Het gaat over kleine dingen, maar als ik God niet volg in de kleine dingen, dan zal ik het al helemaal niet doen in de grote. Ik moet erop vertrouwen dat Hij door mij spreekt, en beter weet dan mij wat ikzelf of anderen (door mijn acties) nodig hebben. Ik kan het leven niet overzien, maar Hij wel.

Zo ging ik gisterennamiddag even nieuwe losse thee kopen in het gezellige theewinkeltje in de buurt. De bedoeling was om erna gewoon weer naar huis te fietsen, maar toen ik dat wilde doen, voelde ik dat ik eigenlijk buiten wilde zijn. De zon scheen en het was T-shirtweer (zelfs op de fiets!), en ik voelde dat ik niet terug naar huis wilde. Wat ik wél wilde doen, wist ik niet, behalve gewoon buiten zijn. Ik heb toen op mijn gevoel vertrouwd en ben beginnen fietsen, erop vertrouwend dat ik op de juiste plek zou uitkomen. Die juiste plek bleek aan de oever van de rivier te zijn, waar ik uiteindelijk meer dan een uur op een bank heb gezeten. Eerst met worship music op, daarna 40 minuten met een heel goede vriendin bellend. Heerlijk! Daarna zat ik vol energie, en voelde ik mij al een heel ander! De rest van de dag had ik energie en voelde ik me gelukkig. Hoe een beetje lichaamsbeweging, de zon, het water en wat gras een mens toch kan doen opleven!

Een mens zou na zo'n succesvol 'voelende ervaring' er dan vanuit gaan dat ie vanaf nu niet meer zal denken, maar enkel zal voelen, en dat vanaf nu alles smooth zal verlopen. Helaas pindakaas! Vandaag merkte ik dat ik weer veel in mijn hoofd zat.
Vandaag is woensdag, en dus blogdag. Ik wilde vanmorgen bloggen, en had voldoende nagedacht over waarover ik zou schrijven. Maar toen ik dat vanmorgen aan het doen was, voelde ik langs alle kanten dat het fout zat, alleen kon ik niet begrijpen waarom. Ik dacht dat het wel interessant was, wat ik schreef, en dat het iets was waar veel mensen iets aan zouden kunnen hebben. Ik zag niet wat er mis mee was, en dus bleef ik doorschrijven. (Zie je trouwens de werkwoorden die ik hier gebruik? Nadenken, begrijpen, denken, inzien, ... Inderdaad!). Het was pas toen een vriendin me tijdens het schrijven opbelde, haar problemen met me deelde en iets heel specifieks zei - over een geheel andere situatie nota bene! - dat ik God hoorde vertellen waaróm die blogpost niet deugde. Ik heb het hele zootje verwijderd, en gebeden: 'God, ik zal schrijven wat U wilt dat ik schrijf. Als het niet vandaag is, dan een andere dag, maar laat me Uw wil doen'. Wat dat zou betekenen, wist ik niet, maar wel dat het uiteindelijk juist zou zijn. Dat ik daarmee een paar uur schrijfwerk heb weggegooid, was dan ook maar zo.

Deze namiddag ging ik even een pakketje afhalen, en weer gebeurde hetzelfde als gisteren: de zon scheen, het was T-shirtweer, en ik wilde niet weer onmiddellijk naar huis fietsen. Ik had geen tijd om weer naar de rivier te fietsen, dus ging ik naar het park, en ben ik daar een halfuur in het gras gaan zitten. En ik voelde: dit is juist. Dit is oh zo juist. Niet wat ik gepland had, maar wel heel erg geleid. Geen hoofd op pootjes meer, maar een lijf in beweging met een veel kleiner hoofd dat er bovenop staat. En ineens was het duidelijk waarover ik zou moeten bloggen: niet weten, begrijpen, analyseren, of beredeneren, maar voélen. Voelen wat ons lichaam ons zegt, en ons daardoor laten leiden. Niet enkel voor de levensgrote beslissingen, maar ook voor de hele kleintjes. Want die vele kleintjes, maken één groot. Elke keer als ik zélf aan het stuur van mijn leven sta, laat ik God er niet aan staan. En uiteindelijk loop ik dan toch weer vast. Nathalie who wants to run the whole show. Het werkt niet. Dat heeft het nooit gedaan, en zal het ook nooit doen. 

Wat morgen zal geven, dat weet ik niet. Maar voor vandaag ben ik alvast blij met mijn shotje natuur en de vijf zonnesprieten die mijn melkwitte benen weer hebben kunnen meepikken! Benen die trouwens niet meer enkel als stelten voor mijn grote, zware hoofd fungeren, maar samen met de rest van mijn lichaam een cruciale functie vervullen: leven op de golven van de Geest. Voelend en vol vertrouwen door het leven gaan. En daarvoor, kies ik vandaag graag!