Een vervullend leven leiden

Zoals ik eerder schreef in Leven in overvloed gaven Scott en Helen Nearing ons tips over hoe we eenvoudiger kunnen leven met meer overvloed. Eerder reflecteerde ik al op de suggestie: 'Leef in vrede met jezelf'. Vandaag wil ik een van hun andere suggesties bespreken, namelijk: 'Zoek een job die je leuk vindt'.

Laat mij maar meteen met de deur in huis vallen: ik heb geen job. Ik werk niet, of toch niet in de traditionele zin van het woord. Ik doe namelijk geen betaalde arbeid. Ooit heb ik dat wel gedaan. Ik ben in 2011 afgestudeerd als leerkracht lager onderwijs, waarna ik negen jaar heb lesgegeven in de lagere school. Ik vond dat echt een fijne job. Maar hoe langer ik het deed, hoe meer het duidelijk werd dat het mentaal en fysiek te zwaar voor mij was. Omdat ik niet kon en wilde loslaten bleef ik werken, met maatregelen: halftijds, en met een wandelstok aan mijn hand en morfinepleisters op mijn borst. Enkel zo lukte het nog. Maar toen ook dat niet meer ging moest ik de handdoek in de ring gooien. Ik ben daarna anderhalf jaar 'uit' geweest, heb veel therapie gevolgd, en deed daarna nog een laatste poging als halftijds lesgever in het volwassenonderwijs, maar ook dat bleek veel te zwaar te zijn. Sindsdien ben ik arbeidsongeschikt verklaard en ontvang ik een uitkering. Ik ben heel dankbaar dat ik die zware strijd niet meer moet leveren. Heaven knows I've tried. Vandaag mag ik leven op het ritme van mijn lichaam en geest, zoals ik eerder ook al schreef in Leef in vrede met jezelf.

Toen ik net thuis was, was het nog redelijk eenvoudig. Ik had zoveel spierpijn en kon zo weinig doen, dat ik me niet hoefde bezig te houden met de vraag of mijn leven vervullend of aangenaam was. Ik moest toen gewoon terug uit dat zware dal klauteren en aan mentale en fysieke krachten winnen. Rusten, rusten, rusten. 

Het 'probleem' kwam toen ik iets meer kracht kreeg, en voelde dat ik meer aankon dan de hele dag in de zetel te liggen. Want werken, dat ging niet, dát wist ik heel goed. Maar wat dan wel? Ik besprak het met iemand van mijn toenmalige geloofsgemeenschap, en hij zei: "God wil dat we werken". En ik dacht: 'Wil God dat ik morsdood val? Ik kán het niet!'. En dus deed ik wat volgens mij de gulden middenweg was, door veel service te doen in mijn twaalfstappenprogramma. Teksten schrijven en vertalen, lid zijn van meerdere comités, secretaris zijn van mijn home group, enz enz. Daarnaast wilde ik als 'goede christen' (kuch, kuch!) ook niemand teleurstellen wanneer ze om mijn hulp vroegen, en dus stond ik plots cakes te bakken voor Jan en alleman of ging ik iets drinken 'met iemand die echt heel dringend een luisterend oor nodig had', terwijl ik zelf doodmoe was en spierpijn had. Je raadt het al: ook dit hield ik niet vol. Er volgde weeral een crash, en weeral lag ik maandenlang als een pannenkoek in de zetel.

Dus dát was blijkbaar niet wat bedoeld werd met 'God wil dat we werken'. Maar wat dan wel? Het antwoord werd me in de loop der tijd duidelijk... God zoals ik Hem begrijp heeft de wereld geschapen. Hij is een scheppende, creërende God. En gezien wij naar Zijn evenbeeld zijn gemaakt, is het niet mis om te veronderstellen dat het ook goed voor ons zou zijn om te creëren. En dat is exáct wat ik ook ervaar. Ik herinner me de allereerste keer dat ik dit gewaarwerd. Ik zat in de trein en was vlaggetjes aan het haken voor een verjaardagsslinger voor een vriendin. Plots had ik dat vlaggetje in mijn hand en voelde ik een ongelooflijke energie door mij stromen: dit object bestond een halfuur geleden nog niet, en door het gebruik van mijn hersenen en vingers, heb ik iets gecreëerd dat nu echt een substantiële vorm heeft. Ik heb iets gemaakt, en kan daarmee ook nog eens bijdragen aan de wereld. Ik kan, door die slinger, liefde geven aan anderen, en daardoor van de wereld een betere plek maken. 

Die energie, die probeer ik te zoeken en vast te houden. Wat doet mijn binnenste stromen, wat geeft me leven? Soms is dat door iets te borduren voor het pasgeboren kleinkindje van vrienden van mijn ouders, soms door een verjaardagsslinger te haken (ook voor mezelf!), en soms door er gewoonweg voor anderen te zijn (maar niet meer wanneer ik het niet aankan, enkel wanneer ik zelf goed uitgerust ben en er overschot is!). Want ook daarbij voel ik energie door mij stromen, en voel ik dat ik een positieve bijdrage lever. Zo sponsor ik vijf vrouwen, waarvan er vier zijn waarmee ik een wekelijkse videocall van een uur doe. Dat is een moment dat ik er gewoon voor hen mag zijn, mag luisteren, hen mag liefhebben, mag bouwen aan een authentieke liefdevolle relatie, en wanneer gewenst ook mijn ervaring, kracht en hoop met hen mag delen. Ik doe ertoe en ik heb iets door te geven. Ook dit is creëren, maar op een heel andere manier.

Nu, voor ik iets kan doorgeven - een luisterend oor, constructieve feedback, een verjaardagsslinger of een borduurwerkje - moet ik het zelf natuurlijk eerst bezitten. En dat doe ik door er tijd, moeite en energie in te steken, en door mijn hersenen te gebruiken. Ik merk bij mezelf dat ik er een grote nood aan heb om constant te leren. Vijf jaar geleden deed ik dat door mezelf te verdiepen in twaalfstappenliteratuur en stappenwerk te doen, en daardoor te groeien in mijn eigen herstel. Daarna was dat door mezelf te leren borduren en haken, de Bijbel te bestuderen, meer te leren over de Oxford Group en de oorsprong van AA, boeken over (kunst)geschiedenis te lezen, enz enz. Ik heb de afgelopen jaren ook veel geschreven en gelezen, met als doel om ook in mijn schrijven te groeien. En sinds drie maanden ben ik ook Italiaans aan het leren, wat me echt deugd doet! Dan voel ik de energie in mij stromen. Dat is waar het mij om draait, om het zoeken en behouden wat leven geeft.

Ook het schrijven van deze blog is dat voor mij. Maar het is meer dan dat. Het geeft me -  tezamen met nog andere dingen die ik doe - ook purpose, een levensdoel. Heel erg belangrijk, en zelfs noodzakelijk, volgens Viktor Frankl. Frankl was een Oostenrijkse neuroloog en psychiater, en overlever van de holocaust. Hij schreef meerdere boeken over het hebben van hoop en een (levens)doel, waarvan zijn bekendste De zin van het bestaan is. Frankl ontwikkelde een therapievorm die erop gericht is om betekenis en zingeving in het leven te vinden, genaamd logotherapie. Als overlever van de concentratiekampen had hij hier zelf natuurlijk ook diepgaande ervaringen mee. Het leven in de kampen was heel zwaar, en hij zag rondom hem dat degenen die geen betekenis meer zagen in hun lijden, het snelst fysiek en mentaal bezweken. Zelf hield hij de hele tijd twee doelen voor ogen: het terugzien van zijn vrouw na de oorlog, en het herschrijven van zijn manuscript gebaseerd op zijn nieuwe ervaringen, waarbij hij zich inbeeldde dat hij over purpose zou doceren in volle collegezalen. Frankl citeerde ook vaak Nietzsche: "Wie een 'waarom' heeft om voor te leven, kan bijna elk 'hoe' verdragen".

Het hebben van hoop is noodzakelijk om te willen leven. Ik heb het zelf ook meegemaakt. Toen ik eind 2019 suïcidaal was, was dat omdat ik ervan overtuigd was dat het leven mij niets meer te bieden had. Ik dacht dat ik elke mogelijke aanpak geprobeerd had om gelukkig te zijn, en ik zag geen uitweg meer. Ik had geen hoop meer, en daardoor ook geen interesse meer in het leven. Het was pas na mijn tweede opname en enkele life-changing beslissingen van mijn kant, dat er een klein lichtje aan het einde van de tunnel kwam. Maar het was pas wanneer ik lid werd van een twaalfstappenprogramma dat ik echt hoop kreeg: daar leerde ik mensen kennen die gelijkaardige ervaringen hadden gehad, maar nu een nuchter en vervullend leven leiden. Dat gaf me iets om naar uit te kijken, wat me motivatie gaf om hard aan mijn herstel te werken.

Het belang om te blijven groeien heb ik ook in mijn omgeving opgemerkt. Een van mijn naasten was een halfjaar geleden van job veranderd, en al na enkele weken voelde ze dat er voor haar onvoldoende uitdaging in zat. Het duurde niet lang voor ze niet meer graag naar haar werk ging. Ze was de 'goesting' kwijt en merkte dat ze steeds ongelukkiger werd. Gelukkig zocht ze snel weer een nieuwe job, eentje die wel vervulling schenkt. Hetzelfde zag ik bij een ander familielid, die omwille van medische redenen enkele jaren geleden van job moest veranderen. Voor de nieuwe job moet ze regelmatig navormingen volgen, en ondertussen is ze voor deze specifieke medische materie ook het aanspreekpunt voor haar collega's. Het is duidelijk te zien hoe goed dit haar doet, dat ze mag ervaren waar ze intellectueel toe in staat is. Het draagt bij aan haar eigen welzijn, en aan dat van anderen. En dat werkt overduidelijk! 

De suggestie van de Nearings, 'zoek een job die je leuk vindt', gaat verder dan het hebben van een job, dan het doen van betaalde arbeid. Het gaat erom het leven in te vullen op een manier die vervulling schenkt en ons doet groeien. Een reden hebben om op te staan en om met goesting aan de dag te beginnen. Ik ben dankbaar en voel me gezegend dat ik vandaag dat leven heb. Een leven dat rijk is aan liefde, relaties, vaardigheden en genade. Zo zo rijk. Ik heb geen geld, maar ik ben wel de rijkste vrouw ter wereld. En daarvoor kan ik niet dankbaar genoeg zijn.

Nathalie